Helen Yayı nedir, nerededir? Helen Yayı depremleri ve tarihleri...

 Ege ve Akdeniz kıyıları için tehlike oluşturan fay hattı Helen Yayı'nda 100 veya 140 yıl arayla 7 büyüklüğünü aşan depremler meydana gelmiştir.

Uzmanlar bu hareketlenmenin yakın zamanda yeniden olabileceğini düşünüyor. Geniş ölçekli bir fay hattı olan Helen Yayı'nın aktif olduğunu söyleniyor. Buna göre yakın bir gelecekte büyük bir deprem bekleniyor. Bu fayın deprem üretmesi durumunda özellikle batı kıyıları olan İzmir, Aydın, Muğla, Antalya bölgeleri zarar görebilir hatta tsunami oluşturabilir.

HELEN YAYI NEDİR, NEREDEDİR?

Helen Yayı (Girit Yayı), Afrika levhasının Ege denizi altına daldığı alanda oluşan aktif deprem ve volkan üreten bir tektonik alandır. Yunanistan'ın güneybatısındaki İyon Denizi'nden başlayıp, Girit Adası'nın güneyinden geçerek Fethiye Burdur fayına bağlanıp Anadolu karasına ilerleyen Helen Yayı, Ege ve Akdeniz kıyıları için büyük tehlike oluşturuyor.

Helen Yayı, çok geniş ölçekli bir faydır ve bu fay zonu üzerinde çok sayıda deprem olur. Alan, Kuzey Anadolu Fayı, Ölüdeniz Fayı, Yunan kesme zonu ve Batı Anadolunun GB yönlü açılma hareketinin etkisindedir.

HELEN YAYI HAKKINDA BİLİNENLER

Helen yayı alanında dalan Afrika Levhasının çekme gücü, yay ardı gerilmenin oluşturduğu güç ve Anadolu Levhasının batıya hareketi birbiriyle ilişkilidir. Bu alanda Üst Miyosenden itibaren aktif tektonizma etkili olmuştur. Tektonik hareketlerle oluşan deformasyon neticesinde yerkabuğu incelmiş ve çökmüş, bu alana Akdenizin suları dolarak Ege Denizini oluşturmuştur. Kıbrıs ve Helen dalma-batma zonu arasında ve Egenin güneyinde Tortoniyen devrinde başlayan vokanizma ve yükselme sonunda yanal yayılmalar gelişmiştir. Anadolu levhası yılda 23 mm hızla batıya hareket etmektedir.

Ege bloğu da Helen yayı boyunca yılda 35 mm hızla Afrika levhasının üzerine binmektedir. Helen yayı depreşim dalgası (Tusunami) oluşturabilecek bir sistemdir. Bu yay üzerindeki gerilmeler Batı Anadoluyu aktif deprem alanı yapmaktadır. 

Afrika levhasının kuzeye hareketi ile Akdeniz tabanı sıkıştırılmaktadır. Akdeniz tabanı Helen Yayı boyunca kuzeydeki Avrasya tabanı altına dalıp, yok olmaktadır. Bu Litosfer parçası magmaya karışıp erimekte ve yüzeye volkanizma olarak geri dönmektedir. Bu hareket alanda 12 volkanik ada oluşturmuştur.nHelen Yayı Giritin güneyinden KD yönünde, Rodosun güneyinden, Fethiye Körfezine doğru uzanır. Bu yay Fethiye Körfezi ve Girit arasında Strabo ve Plini çukurları kenarında ters fay bileşenli, sol yönlü doğrultu atımlı fay karakterindedir.

Bu yayın devamı Kıbrıs kuzeyi ve İskenderun Körfezine kadar uzanır. Bu alanda Afrika Levhası KKD yönünde Anadolu Levhasının altına dalmaktadır. Helen yayını oluşturan fay hatları Isparta Gölcük Gölüne kadar ulaşmaktadır. Oluşan gerginliğin bu gölde volkanik aktiviteye neden olmasından korkulmaktadır.

HELEN-KIBRIS YAYI ÜZERİNDEKİ YIKICI DEPREMLER

1741 Rodos depremin 

1743 Antalya depremin   

1922 Karpathos depremin 

1926 Rodos depremi Ms:7.0

1926 Finike depremi Ms:6.8   

1941 Kıbrıs depremi Ms:5.9

1949 Karpathos depremi Ms: 7.2

1953 Papos depremi (Kıbrıs)Ms:6.1

1957 Fethiye depremi Ms:7.2

1959 Köyceğiz depremi Ms:5.7

1969 Kastellorizo depremi Ms:6.3

1996 Paphos depremi Ms:6.2

2003 Antalya depremi Ms:4.8

2005 Kaş, Antalya depremi

Ms:5.5n2009 Girit depremi

Ms:6.2n2011 Girit depremi

Ms:6.3n2020 Girit depremi

Mw:6.4n Türkiye fay hattı haritası

2023! Birinci, ikinci, üçüncü derece riskli yerler ve az riskli yerler nereler?